Split

Split to największe chorwackie miasto na wybrzeżu. Stare miasto zostało zbudowane wokół zatoki na południowym brzegu półwyspu, osłoniętego od strony otwartego morza przez liczne wyspy. Promy, kursujące na te wyspy, nieustannie płyną w jedna i drugą stronę. Cały zachodni brzeg półwyspu to wielki, leśny park górski, natomiast zakłady przemysłowe, stocznie, wapienne kamieniołomy oraz brzydki port handlowo-wojskowy znajdują się wystarczająco daleko od północnej części półwyspu. Wysokie nadbrzeżne góry leżące nad błękitnym Adriatykiem, stanowi wyjątkowo piękne tło dla tego miejsca.

Split zyskał sławę za panowania cesarza Dioklecjana (245-313 n.e.), znanego prześladowcy pierwszych chrześcijan. Kazał on zbudować tutaj w latach 295-305 pałac, w którym spędził ostatnie chwile swojego życia. Po jego śmierci służył on kolejnym władcom Rzymu. W VII w., po opuszczeniu leżącej w pobliżu kolonii Salona wielu zrornanizowanych mieszkańców Dalmacji przybyło do Splitu i zamieszkało za wysokimi murami pałacu, gdzie ich potomkowie żyją po dziś dzień.

Miasto pozostawało pod kontrolą najpierw Bizancjum, a polem Chorwacji, ale od XII do XIV w. średniowieczny Split cieszył się całkowitą autonomią. Zachodnia część starego miasta, wokół Narodnog trgu, pochodzi z tego okresu. Obecnie mieści się tu siedziba władz miasta. Natomiast teren wokół murów pałacu był zawsze centrum życia kościelnego.

W 1420 r. Split został podbity przez Wenecję, co doprowadziło do powolnego upadku miasta. W XVII w. wokół miasta zbudowano grube mury, które miały chronić je przed Turkami. W 1797 r. region przypadł Austrii, której rządy trwały do 1918 r., z krótką przerwą podczas wojen napoleońskich.
Od 1945 r. Split stał się dużym ośrodkiem przemysłowym z wielkimi osiedlami. Ponieważ przetrwała także spora część starówki, kombinacja różnych stylów sprawia, że jest to jedno z najbardziej fascynujących miast w Europie. Miasto stanowi również doskonałą bazę do wycieczek, więc warto się tu zatrzymać na kilka dni.
Na pierwszy rzut oka wydaje się, że Split wyszedł bez szwanku z wojny toczącej się w sąsiedniej Bośni i Hercegowinie, nie widać l u wielu śladów działań wojennych.

W Splicie jest o wiele więcej rzeczy godnych zwiedzenia. Stare miasto jest wielkim muzeum pod gołym niebem, tym ciekawszym, że nadal toczy się tam zwykłe życie. Pałac Dioklecjana stojący nad zatoką, jest jedną z najwspanialszych, zachowanych do dziś, rzymskich budowli na całym świecie. Został zbudowany jako potężna, prostokątna forteca, otoczona murami o wymiarach 215 na 180 m, które zostały wzmocnione wieżami. Rezydencja cesarska, świątynie i mauzoleum, leżały na południe od głównej drogi, łączącej wschodnią i zachodnią bramę.

Wejście do centralnie położonej części parterowej pałacu, znajduje się przy Obala hrvatskog narodnog preporoda 22. Na lewo widać odkopane sale podziemi, które chociaż puste, robią olśniewające wrażenie. Przez przejście dociera się do perystylu, malowniczego, otoczonego kolumnami placu, gdzie wznosi się wieża neoromańskiej katedry. Przedsionek w przejściu na parterze, na południowym krańcu perystylu, przykryty kopułą z oculusem, jest również bardzo interesujący. Ścieżka, odchodząca od perystylu, naprzeciwko katedry, prowadzi do świątyni Jupitera, gdzie obecnie mieści się baptysterium.
Po wschodniej stronie perystylu stoi katedra, zamieniona w mauzoleum Dioklecjana. Jedyną pamiątką po cesarzu jest rzeźba jego głowy w okrągłym, kamiennym wieńcu z kwiatów poniżej kopuły, dokładnie powyżej barokowego ołtarza z białego marmuru. Warto zwrócić uwagę na romańskie, drewniane drzwi i kamienną ambonę. Za małą opłatą można wejść na wieżę.
Zachodnia brama pałacu prowadzi na średniowieczny Narodni trg, na którym znajduje się stary ratusz z XV w., zbudowany w stylu weneckiego gotyku. Na Trgu Braće Radicia, pomiędzy Narodnim trgiem a zatoką, stoi pótnocnawieża, pochodząca z weneckiego zamku garnizonowego z XV w., który niegdyś stal nad brzegiem morza. Wschodnia brama pałacu prowadzi na teren targu.
W średniowieczu szlachta i bogaci kupcy budowali swoje rezydencje w obrębie murów pałacowych, a w jednym z takich budynków, w pałacu Papalić przy ulicy Papalićeva 5 (nazywana także Źarkova), obecnie znajduje się Muzeum Miejskie (zobacz niżej). Po przejściu przez północną bramę pałacu można obejrzeć potężną rzeźbę (z 1929 r.) Ivana Meśtrovicia, przedstawiającą Gregoriusa z Nin, słowiańskiego przywódcę religijnego z X w., który walczył o prawo odprawiania mszy po chorwacku.

Warto także wstąpić do Muzeum Archeologicznego, Zrinjsko-Frankopanska 25km na północ od miasta. Najlepsza z drogocennych kolekcji, pochodząca z 1S20 r. znajduje się w ogrodzie na zewnątrz. Przedmioty umieszczone w gablotach byłyby jeszcze ciekawsze, gdyby napisy nie były tylko w języku chorwackim. Muzeum w chwili opracowywania przewodnika było nieczynne.

Miłym kontrastem jest pobyt w Galerii Meśtrovicia, Śetaliste Ivana Meśtrovicia 46. Można tutaj obejrzeć ciekawą, dobrze zaaranżowaną kolekcję prac tego znakomitego rzeźbiarza, który wzniósł budynek galerii jako osobistą rezydencję w latach 1931-39. Początkowo zamierzał spędzić tu ostatnie lata życia, jednak zaraz po II wojnie światowej zdecydował się wyemigrował do USA.
Za gmachem, po południowej stronie półwyspu znajdują się plaże.

Od Galerii Mestiwicia można iść prosto na wzgórze Marjan. Idź w górę ulicy Tonća Petrasova Marovicia po zachodniej stronie galerii i podążaj prosto schodami do ulicy PutMeja.Skręćw lewo i idź na zachód, do Putu Meja 76. Szlak zaczyna się po zachodniej stronie tego budynku. Na wzgórzu Marjan rozpoczyna się trasa przez las, jest tu stara kaplica, miejskie zoo i doskonały punkt widokowy.

Wydarzenia kulturalne
W czasie Letniego Festiwalu w Splicie (pot. VII-poł.VIII) odbywają się przedstawienia operowe, teatralne, baletowe oraz koncerty na scenach pod gołym niebem.


Położenie geograficzne: N 43° 30’ 53", E 16° 26’ 22"


IP:38.103.63.60, host: 38.103.63.60.
nick:
    Wypowiedzi i opinie:
  • karol:   łanie
    dodano: 2008-02-23 22:41:18
    przez: IP 83.30.192.243 host: ceq243.neoplus.adsl.tpnet.pl
  • tomek:   jadąc magistralą i mijając kolejno wszystkie te małe miasteczka gdy wpada się do takiego Splitu ma się wrażenie gigantycznej, no może conajmniej wuielkiej metropoli. Wiezowce, osiedla mieszkalne itp... tego we wszystkich mniejszych miasteczkach się nie spotyka. Generalnie miasto jak miasto, do tego bardzo ładnie połozone. Sporo portów, wiele ciekawych zabytków, mógł bym tam miejszkać.
    dodano: 2008-03-14 13:22:42
    przez: IP 80.53.170.202 host: am202.internetdsl.tpnet.pl
  • janusz cromania:   Oriętuje się ktoś czy ze Szczecina albo ewentualnie z Warszawy latają jakieś samoloty bezpośrednio do Splitu ?
    dodano: 2008-04-29 18:06:15
    przez: IP 89.229.75.147 host: host-89-229-75-147.szczecin.mm.pl
  • magda:   orientujecie sie może jak wyglada sprawa z parkingami ( płatne / bezpłatne ile?) w splicie dla osobówek?
    dodano: 2008-07-31 20:07:23
    przez: IP 83.26.157.224 host: apx224.neoplus.adsl.tpnet.pl
  • aneta:   My zawsze parkujemy na obrzerzach miasta i potem idziemy spacerkiem...
    dodano: 2008-08-17 16:28:45
    przez: IP 80.48.225.26 host: siec26.inet.inet-siec.pl